Σοβαρά εμπόδια στις αναβολές στράτευσης βάζουν οι ρυθμίσεις του νέου νόμου που έφερε το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Οι αλλαγές προς τα χείρω δεν αφορούν μόνο τις αναβολές λόγω σπουδών αλλά δυσχαιρένουν ακόμα και το πλαίσιο απαλλαγών για λόγους ψυχικής υγείας, αυστηροποιώντας κατά πολύ την διαδικασία.
Μπορεί η κυβέρνηση να κάνει λόγο για «εξορθολογισμό» όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για ευθυγράμμιση με την ευρύτερη στρατιωτικοποίηση και ενίσχυση της πολεμικής κουλτούρας σε όλη την Ευρώπη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κόφτης στις αναβολές λόγω σπουδών
Η πιο καθοριστική αλλαγή αφορά τις αναβολές στράτευσης για όσους σπουδάζουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ενώ έως σήμερα οι φοιτητές μπορούσαν να λαμβάνουν αναβολή έως και το 28ο έτος της ηλικίας τους, το νέο πλαίσιο περιορίζει το όριο αυτό στα 25 έτη. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες φοιτητές θα καλούνται να καταταγούν ακόμη και αν δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους.
Αντίστοιχες περικοπές προβλέπονται και για όσους φοιτούν σε ΣΑΕΚ και άλλες δομές επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, με τα ηλικιακά όρια αναβολής να μειώνονται και εκεί. Στην πράξη, η στράτευση έρχεται να «κόψει» σπουδές, πρακτικές ασκήσεις και επαγγελματικά προγράμματα, ειδικά για φοιτητές που εργάζονται παράλληλα ή αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Οι ρυθμίσεις αυτές δεν είναι αποσπασματικές. Συνδέονται άμεσα με το πλαίσιο που έχει ήδη θεσπίσει το υπουργείο Παιδείας για τη διάρκεια φοίτησης στα πανεπιστήμια, με τον περιορισμό στα τέσσερα έτη συν δύο επιπλέον για την ολοκλήρωση των σπουδών, πριν από τη διαγραφή.
Έτσι, η λογική του «κόφτη» επεκτείνεται πλέον και στη στρατιωτική θητεία, εντείνοντας την πίεση προς τους φοιτητές να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους σε ασφυκτικά χρονικά όρια.
Για την κυβέρνηση της Ν.Δ. τα όπλα είναι σημαντικότερα από τις σπουδές. Ο πόλεμος προτεραιοποιείται έναντι της επιστήμης και της μόρφωσης.
«Εξορθολογισμός» ή επιβολή;
Από κυβερνητικής πλευράς, οι αλλαγές παρουσιάζονται ως απαραίτητες για να περιοριστεί η «κατάχρηση» των αναβολών. Όπως υποστηρίζεται, το προηγούμενο καθεστώς επέτρεπε παρατεταμένες αναβολές, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται κενά στη στελέχωση των Ενόπλων Δυνάμεων.
Ωστόσο, φοιτητικοί σύλλογοι και εκπαιδευτικοί φορείς επισημαίνουν ότι η πραγματικότητα των σπουδών απέχει πολύ από το ιδεατό μοντέλο της «κανονικής φοίτησης». Καθυστερήσεις λόγω εργασίας, οικογενειακών υποχρεώσεων ή οικονομικών προβλημάτων είναι συχνές, ενώ σε σχολές με αυξημένες απαιτήσεις -όπως οι πολυτεχνικές ή οι ιατρικές- η ολοκλήρωση εντός αυστηρών χρονικών πλαισίων αποτελεί εξαίρεση και όχι κανόνα.
Αυστηροποίηση στις απαλλαγές για λόγους ψυχικής υγείας
Ιδιαίτερα σκληρές είναι και οι αλλαγές που αφορούν τις απαλλαγές και τις αναβολές για λόγους υγείας, με έμφαση στην ψυχική υγεία. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η χορήγηση αναβολής για ψυχιατρικούς λόγους θα απαιτεί πλέον γνωμάτευση αποκλειστικά από δημόσιο νοσοκομείο, ενώ προβλέπεται επανεξέταση για διάστημα έως και πέντε ετών.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι αντιμετωπίζει ένα «γενικευμένο πρόβλημα αποφυγής στράτευσης». Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Γιάννης Οικονόμου, επικαλέστηκε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία έχουν δοθεί περίπου 30.000 απαλλαγές για λόγους υγείας, εκ των οποίων το 76% αφορά ψυχική υγεία, ενώ έκανε λόγο και για δεκάδες χιλιάδες ανυπότακτους.
Με βάση αυτή την επιχειρηματολογία, το νέο καθεστώς επιχειρεί να κλείσει τα λεγόμενα «παραθυράκια». Όμως, επαγγελματίες ψυχικής υγείας προειδοποιούν ότι η αυστηροποίηση αυτή κινδυνεύει να λειτουργήσει τιμωρητικά για ανθρώπους με πραγματικές και σοβαρές διαγνώσεις. Ήδη επισημαίνεται ότι το πλαίσιο είναι τόσο ανελαστικό, ώστε να δημιουργεί προβλήματα ακόμη και σε περιπτώσεις αυτισμού ή άλλων νευροαναπτυξιακών διαταραχών.
Ταυτόχρονα ανοίγει ο δρόμος για την στράτευση γυναικών, η οποία για πρώτη φορά συζητείται σε νόμο, αν και σε εθελοντική βάση αρχικά και για 12μηνη θητεία. Είναι σαφής ωστόσο η κατεύθυνση. Το μοντέλο που θέλει να εφαρμόσει η Ν.Δ. είναι ένα μοντέλο τύπου Ισραήλ. Στρατιωτικοποιημένες και φιλοπόλεμες κοινωνίες, με τους νέους και τις νέες στα χακί, με τα όπλα να υπερτερούν των σπουδών.
