Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη 28 Απριλίου ψήφισμα, με το οποίο ζητά να καθιερωθεί ένας ενιαίος ορισμός για τον βιασμό – σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ευθύνη περνά πλέον στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία καλείται να καταθέσει σχετική νομοθετική πρόταση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στη συνέχεια, η πρόταση της Κομισιόν θα πρέπει να εγκριθεί από τα κράτη-μέλη της ΕΕ, μια διαδικασία που συχνά αποδεικνύεται πολιτικά σύνθετη και δύσκολη.
«Μόνο το ναι σημαίνει ναι»
Το ψήφισμα τονίζει ότι «μόνο μια σαφής, θετική, ελεύθερη και αδιαμφισβήτητη ένδειξη συναίνεσης μπορεί να θεωρηθεί έγκυρη» στις σεξουαλικές σχέσεις.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισημαίνει πως «η σιωπή, η έλλειψη λεκτικής ή σωματικής αντίστασης ή η απουσία ενός “όχι” δεν μπορούν να εκληφθούν ως συναίνεση».
Οποιαδήποτε σεξουαλική πράξη εκτός αυτού του πλαισίου θα πρέπει να θεωρείται βιασμός.
Το κείμενο υπογραμμίζει επίσης ότι προηγούμενη συναίνεση, παλαιότερες σεξουαλικές σχέσεις ή οποιαδήποτε σχέση με τον δράστη -συμπεριλαμβανομένου του γάμου- δεν συνεπάγονται αυτόματα συναίνεση.
Η προσέγγιση αυτή αντανακλά την αρχή «μόνο το ναι σημαίνει ναι», που υιοθετήθηκε από την Ισπανία το 2022, μετά από μια ιδιαίτερα βίαιη υπόθεση ομαδικού βιασμού.
Οι διαφορές στον ορισμό του βιασμού στα κράτη – μέλη
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η έλλειψη συναίνεσης αποτελεί ήδη βασικό στοιχείο στον ορισμό του βιασμού ή της σεξουαλικής επίθεσης σε 17 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ.
Ο ορισμός που υποστηρίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ευθυγραμμίζεται και με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, η οποία έχει επικυρωθεί από 22 χώρες της Ένωσης.
Ωστόσο, σε αρκετά κράτη-μέλη η νομοθεσία εξακολουθεί να βασίζεται σε ορισμούς που προϋποθέτουν τη χρήση βίας, απαιτώντας από τα θύματα να αποδείξουν ότι υπήρξαν απειλές ή άσκηση σωματικής βίας. Στην Εσθονία, για παράδειγμα, ο βιασμός ορίζεται ως παραβίαση της βούλησης του θύματος μέσω βίας ή απειλών, ενώ στη Λετονία γίνεται λόγος για σεξουαλική βία υπό εξαναγκασμό, συμπεριλαμβανομένης της βίας ή άλλων μορφών πίεσης.
Στη Ρουμανία, η νομοθεσία επικεντρώνεται στην αδυναμία του θύματος να εκφράσει συναίνεση.
Την ίδια στιγμή, σε χώρες όπως η Ιταλία, η Σλοβακία, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία, η νομοθεσία παραμένει ασαφής, διατηρώντας στοιχεία της προσέγγισης που βασίζεται στη βία, σύμφωνα με ομάδα εμπειρογνωμόνων του Συμβούλιο της Ευρώπης.
Οι ορισμοί αυτοί συχνά απαιτούν ερμηνεία από τα δικαστήρια ως προς το τι συνιστά βίαιη επίθεση, κάτι που δεν είναι πάντοτε συνεπές. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υψηλό βάρος απόδειξης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε δευτερογενή θυματοποίηση.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία: 447 ψήφοι υπέρ, 160 κατά και 43 αποχές.
Ο ορισμός του βιασμού παραμένει ένα από τα βασικά κενά στη νομοθεσία της ΕΕ για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, μετά τον αποκλεισμό του από οδηγία που υιοθετήθηκε το 2024 – εξέλιξη που προκάλεσε επικρίσεις και αντιδράσεις.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όριζε τον βιασμό ως σεξουαλική πράξη χωρίς συναίνεση, ωστόσο αρκετά κράτη-μέλη εξέφρασαν αντιρρήσεις.
Κουντουρά: Υπέρ της άμεσης νομοθετικής πρότασης από την Κομισιόν για τον ορισμό του βιασμού
Μιλώντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο και απευθυνόμενη προς την Επίτροπο Ισότητας Χατζά Λαμπίμπ, η ευρωβουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Έλενα Κουντουρά, ανέφερε πως σχεδόν μία στις πέντε γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υποστεί σεξουαλική βία και μία στις είκοσι έχει βιαστεί, με χρήση βίας, ενώ η πλειοψηφία των περιστατικών δεν καταγγέλλεται λόγω ντροπής ή φόβου.
Όπως αναφέρει η κ. Κουντουρά σε ανακοίνωσή της, τάχθηκε υπέρ της άμεσης νομοθετικής πρότασης από την Κομισιόν που θα ορίζει στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον βιασμό με βάση την απουσία συναίνεσης. Σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη ο ορισμός του βιασμού απαιτεί την απόδειξη βίας ή αντίστασης. Αυτό δημιουργεί κενά προστασίας και μένουν εκτός νομικής κάλυψης πραγματικές περιπτώσεις βιασμού, επισήμανε.
Η ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υπογράμμισε ότι η διαφορετική αντιμετώπιση στα κράτη-μέλη, αφήνει απροστάτευτα θύματα στα οποία έχουν χορηγηθεί χημικές ουσίες με σκοπό την αποδυνάμωση της αντίστασής τους ή την απώλεια συνείδησης. Αφήνει, πρόσθεσε, απροστάτευτα θύματα, επειδή ο δράστης βρίσκεται σε θέση ισχύος και αυτά λόγω φόβου παραλύουν, παγώνουν και δεν μπορούν να αντισταθούν.
«Το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός. Η σιωπή δεν είναι συναίνεση. Ο φόβος και η απουσία αντίστασης δεν είναι συναίνεση. Η συναίνεση πρέπει να είναι ξεκάθαρη. Να είναι ελεύθερη, ρητή και ανακλητή. Μόνο το “ναι” σημαίνει “ναι”», τόνισε.
Ακολουθήστε το rosa.gr
