Το ενδεχόμενο να αποστέλλονται οι απορριφθέντες αιτούντες άσυλο στη Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν εξετάζουν χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στον απόηχο της ψήφισης των νέων κανόνων για τη μετανάστευση που ψηφίστηκαν στην ΕΕ, σε μία καθολική αυστηροποίηση του πλαισίου μετανάστευσης.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες που μίλησαν στο Politico, οι χώρες που ηγούνται της προσπάθειας για τη μεταφορά των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο εκτός ΕΕ είναι οι Δανία, Αυστρία, Γερμανία, Ολλανδία, αλλά και η Ελλάδα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η πρόσφατη ψήφιση του νομοθετικού πλαισίου που αυστηροποιεί τους κανονισμούς για τη μετανάστευση και το άσυλο στην ΕΕ νομιμοποιεί ουσιαστικά τη δημιουργία των λεγόμενων κέντρων επιστροφών (return hubs) σε χώρες εκτός του μπλοκ, ορισμένες εκ των οποίων θεωρούνταν μη ασφαλείς.
Η ΕΕ θέτει ως όρο οι χώρες αυτές στις οποίες θα βρίσκονται τα κέντρα να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο, ωστόσο οργανώσεις προάσπισης των δικαιωμάτων των μεταναστών κάνουν λόγο για επιστροφές σε χώρες που οι αιτούντες άσυλο δεν έχουν δει ποτέ τους.
Σύμφωνα με το Politico, περισσότερες από τις μισές χώρες – μέλη της ΕΕ ζήτησαν μέσα από επιστολή τους την ταχεία ανάληψη δράσης για την ίδρυση αυτών των κέντρων.
Εάν πράγματι τα σχέδια υλοποιηθούν, θα είναι η πρώτη φορά που το μπλοκ μεταφέρει μέρος του συστήματος επιστροφής μεταναστών εκτός των συνόρων του.
«Στόχος μας είναι να ολοκληρώσουμε τις πρώτες συμφωνίες για τη δημιουργία αυτών των δομών εντός του 2026, ώστε να είναι λειτουργικές από το 2027», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, πριν από την έγκριση του νομικού πλαισίου για τη μετανάστευση και το άσυλο.
Ωστόσο, δύο άλλοι Ευρωπαίοι διπλωμάτες σημείωσαν ότι οι χώρες που θα φιλοξενήσουν τα κέντρα δεν έχουν ακόμη αποφασιστεί, καθώς η πολιτική και διπλωματική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη.
Σημειώνεται πως το σχέδιο αυτό έρχεται σε συνέχεια μιας σειράς αμφιλεγόμενων προσπαθειών από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μεταφέρουν τη διαχείριση της μετανάστευσης εκτός των συνόρων της ηπείρου.
Τα σχέδια της Βρετανίας για τη Ρουάντα ακυρώθηκαν πέρυσι μετά από πολυετείς νομικές και πολιτικές μάχες, ενώ τα μεταναστευτικά κέντρα της Ιταλίας στην Αλβανία αντιμετωπίζουν συνεχείς δικαστικές προσφυγές.
Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας, πάντως, υποστηρίζουν ότι οι νέοι κανόνες της ΕΕ μπορούν να πετύχουν εκεί όπου προηγούμενες προσπάθειες απέτυχαν, παρέχοντας ένα σαφές νομικό πλαίσιο για τις εγκαταστάσεις εκτός ΕΕ.
Αν και οι κυβερνήσεις στρέφουν το βλέμμα τους στη Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν, κάτι που έχει επιβεβαιωθεί σε επίπεδο ΕΕ, η σύναψη των διμερών συμφωνιών θα παραμείνει στην ευθύνη της κάθε κυβέρνησης ξεχωριστά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία δεν συμμετείχε στις συνομιλίες για την επιλογή των χωρών, καθώς και οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, θα πρέπει να ενημερωθούν πριν ξεκινήσει η λειτουργία των κέντρων. Σημειώνεται ότι η ΕΕ έχει ήδη διοχετεύσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στη Ρουάντα μέσω του προγράμματος Global Gateway, ανακοινώνοντας επένδυση 900 εκατομμυρίων ευρώ το 2023, ενώ έχει διαθέσει και 119 εκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις προς το Ουζμπεκιστάν.
Μια ακόμη χώρα που συζητείται κεκλεισμένων των θυρών είναι η Ουγκάντα, σύμφωνα με ανώτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο από μια εκ των πρωτοστατουσών χωρών, ο οποίος διατήρησε την ανωνυμία του για να αναφερθεί στα εμπιστευτικά σχέδια. Ο ίδιος αξιωματούχος πρόσθεσε ότι χώρες που βρίσκονται γεωγραφικά κοντά στο μπλοκ, όπως η Αίγυπτος και η Λιβύη, έχουν αποκλειστεί λόγω ανησυχιών για τον κίνδυνο λαθρεμπορίου ανθρώπων.
