Η Αλβανία ξεσηκώνεται για ένα αύριο που θα ανήκει σε όλ@. Στους ανθρώπους, στα πουλιά, στα ζώα, τα δέντρα και τα λουλούδια. Σε ό,τι ζει και αναπνέει γύρω μας. Κυρίως, όμως, θα ανήκει στους αξιοπρεπείς ανθρώπους που δεν ξεπουλιούνται και στις περήφανες συνειδήσεις που δεν βολεύονται με λιγότερη ανάσα.
Αυτό που συμβαίνει στην Αλβανία, η λεγόμενη «επανάσταση των φλαμίνγκο», δεν είναι ο λαός που ζητά «τουλάχιστον» να μην του πάρουν τη γη του. Είναι ο λαός που ζητά περισσότερα, αυτά που του ανήκουν. Δεν είναι ο αγώνας του «έστω», είναι ο αγώνας του «θα τα πάρουμε όλα πίσω». Είναι αυτός ο μεγαλειώδης αγώνας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κάπου ανάμεσα στο τρέξιμο και την προετοιμασία για την απογευματινή διαδήλωση, η Αριέλα Ζενέλι, ακτιβίστρια από το «Κίνημα Μαζί», ένα αλβανικό αριστερό κόμμα που ιδρύθηκε το 2022, βρήκε λίγο χρόνο για να μιλήσει στη ROSA για όσα συμβαίνουν στη χώρα της.
Μας εξήγησε τα πάντα η Αριέλα. Τόσο για τις κινητοποιήσεις κατά της λεηλασίας της αλβανικής φύσης στις περιοχές του Ζβέρνετς και του Pishe Poro-Nartë για την πολυτελή επένδυση Κούσνερ, όσο και για τη ζωντανή μάχη για ένα καλύτερο μέλλον, η οποία είναι πιο αναγκαία από ποτέ στη «γειτονιά» μας που λέγεται Βαλκάνια και Μεσόγειος.
Αν κάτι από αυτά που μας είπε κρατάμε ήδη από την αρχή της κουβέντας, είναι το εξής: «Για εμένα, η διαμαρτυρία δεν αποτελεί απλώς μια οργισμένη αντίδραση απέναντι σε ένα αδιαφανές τουριστικό σχέδιο ή στον επόμενο ολιγάρχη, αλλά μια αντίσταση σε ένα οικονομικό μοντέλο που συσσωρεύει πλούτο μέσω της απαλλοτρίωσης των κατοίκων».
Το χρονικό του κινήματος: Ένα μικρό explainer από την Αριέλα
Ζητήσαμε από την ακτιβίστρια να μας εξηγήσει με απλά λόγια όσα εκτυλίσσονται στην Αλβανία: τι περιλαμβάνει η επένδυση που συνδέεται με την οικογένεια Τραμπ και γιατί είναι κάτι στο οποίο αντιτίθενται τόσο οι πολίτες.
Ουσιαστικά, όλα ξεκίνησαν ως αντίδραση κατοίκων της περιοχής του Ζβέρνετς και του Pishe Poro-Nartë, που αντιτίθενται στην ανέγερση πολυτελούς θερέτρου σε μια προστατευόμενη περιοχή. Στην αρχή, στις διαμαρτυρίες συμμετείχαν κάτοικοι και περιβαλλοντικοί ακτιβιστές, ανάμεσά τους και το «Κίνημα Μαζί».
Λόγω της παρθένας φύσης της και της λιμνοθάλασσας που φιλοξενεί αποδημητικά πουλιά όπως τα φλαμίνγκο, η περιοχή έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη. Ωστόσο, αυτό δεν εμπόδισε την κυβέρνηση να εγκρίνει σχέδια “ανάπτυξης”», συνεχίζει να αφηγείται η Αριέλα.
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και έγινε η θρυαλλίδα για να ξεσπάσουν ευρύτερες λαϊκές κινητοποιήσεις, ήταν η ακραία βία σε βάρος διαδηλωτών από ιδιωτικούς φρουρούς της επένδυσης. Εικόνες με μασκοφόρους μπράβους να σέρνουν διαδηλωτή στο έδαφος, με την Κρατική Αστυνομία παρούσα, έκαναν τον γύρο του διαδικτύου. Εσωτερικά, στην Αλβανία, όσα διαδραματίστηκαν στο σημείο «προκάλεσαν αντιδράσεις και λαϊκή αγανάκτηση».
«Ήταν ακριβώς αυτή η βία που λειτούργησε ως καταλύτης για την εξάπλωση της διαμαρτυρίας», θα σχολιάσει η Αριέλα και θα μας περιγράψει πώς από τις μικρές και περιορισμένες διαμαρτυρίες φτάσαμε στις δυναμικές και μαζικές διαδηλώσεις στη γειτονική μας χώρα. «Αυτό που ξεκίνησε ως αγώνας για την προστασία μιας συγκεκριμένης φυσικής περιοχής μετατράπηκε σταδιακά σε μια ευρύτερη μορφή αντίστασης απέναντι στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τα δημόσια αγαθά και η γη στην Αλβανία τις τελευταίες δεκαετίες».
«Ο Ράμα στη φυλακή» και «ο Μπερίσα στη φυλακή», είναι συνθήματα που κυριαρχούν και αποκαλύπτουν πως η δυσαρέσκεια της κοινωνίας «δεν τρέφεται μόνο κατά της σημερινής κυβέρνησης, αλλά συνολικά απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο των τελευταίων 35 ετών».
«Με το σύνθημα “Η Αλβανία δεν πωλείται”, ζητήσαμε την ακύρωση του έργου στο Ζβέρνετς, την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα και την απαγόρευση πολιτικών που ευνοούν ολιγάρχες και ξένους επενδυτές συνδεδεμένους με την εξουσία, εις βάρος του δημόσιου συμφέροντος», συμπληρώνει η Αριέλα μιλώντας στη ROSA.
«Δεν θέλουν την ανάπτυξη;», θα ρωτήσουν κάποι@ και η Αριέλα θα απαντήσει
Και γιατί βγαίνουν στον δρόμο οι πολίτες της χώρας, εναντίον μιας επένδυσης που υποτίθεται θα φέρει πρόοδο στην οικονομία και τον τουρισμό, ρωτούν κάποι@.
Στην περίπτωση της περιοχής Pishë Poro–Nartë, το σχέδιο απόφασης επιτρέπει τη δημιουργία καταλυμάτων αγροτουρισμού, χώρων κάμπινγκ, εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, κέντρων ιχθυοκαλλιέργειας και, με την έγκριση του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας, την κατασκευή αστικών περιοχών και αυτοκινητοδρόμων. Τα παραπάνω, λέει η ακτιβίστρια του «Κινήματος Μαζί», συνιστούν μια παρέμβαση με σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις στα ευαίσθητα οικοσυστήματα που είναι γνωστά για τη βιοποικιλότητα και την οικολογική τους σημασία.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο οι περιβαλλοντικές ανησυχίες που προκαλούν τις αντιδράσεις. «Πολλοί αντιτίθενται επειδή το θεωρούν μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου που εξελίσσεται στην Αλβανία, όπου δημόσια γη ή περιουσίες μικρών κατοίκων μεταβιβάζονται -συχνά με αδιαφανείς και διεφθαρμένες διαδικασίες- προς όφελος τοπικών ολιγαρχών και ξένων επενδυτών».
Μέσω νομικών εργαλείων, μας εξηγεί η Αριέλα, «δημιουργούνται συνθήκες που ευνοούν τη συγκέντρωση πλούτου και κεφαλαίου στα χέρια λίγων, συχνά εις βάρος των τοπικών κοινοτήτων». Στην Περίπτωση του Ζβέρνετς, «πιστεύουμε ότι διακυβεύονται μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με την ευημερία του αλβανικού λαού, αλλά με τον περαιτέρω πλουτισμό ντόπιων και ξένων ολιγαρχών, καθώς και διεφθαρμένων αξιωματούχων».
«Είμαστε αντίθετοι σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που καταστρέφει δημόσια αγαθά, παραβιάζει την εδαφική ακεραιότητα, βλάπτει προστατευόμενες περιοχές και συγκεντρώνει τα οφέλη σε μια προνομιούχα μειονότητα, ενώ το κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος το επωμίζεται η πλειονότητα των πολιτών», ξεκαθαρίζει.
Για τον Ράμα: «Το μόνο που απαιτείται είναι η παραίτησή του»
Η ίδια, σχολίασε και τη στάση του πρωθυπουργού της χώρας, ο οποίος έχει δώσει πλήρη στήριξη στην επένδυση Κούσνερ, σημειώνοντας πως όσο βρίσκεται αυτός στην κυβέρνηση, δεν υπάρχει καμία απολύτως πιθανότητα να σταματήσει.
«Υπό αυτές τις συνθήκες, κανείς πλέον δεν ζητά να διαπραγματευτεί μαζί του. Το μόνο που απαιτείται είναι η παραίτησή του», τα ξεκάθαρα λόγια της ακτιβίστριας, με τα οποία ασκεί έντονη κριτική στην έλλειψη διαφάνειας γύρω από το έργο.
Tο κάλεσμα της διαμαρτυρίας είναι: “Παραίτηση!”
«Από τη μία πλευρά, ο πρωθυπουργός υπερασπίστηκε την επένδυση, λέγοντας ότι εκεί θα επενδυθούν 4 δισεκατομμύρια ευρώ· από την άλλη, έχει δηλώσει ότι ακόμη δεν υπάρχει τελικό σχέδιο και ότι η εταιρεία βρίσκεται στη φάση της περιβαλλοντικής μελέτης. Αυτές οι δηλώσεις είναι αντιφατικές. Ο Ράμα εμφανίζεται καθημερινά με μια νέα προσέγγιση και είναι σαφές ότι φοβάται. Έχει επίσης καλέσει σε διαπραγματεύσεις, αλλά το κάλεσμα της διαμαρτυρίας είναι: “Παραίτηση!”.
«Η επανάσταση των φλαμίνγκο»: Το εντυπωσιακό πτηνό ως σύμβολο κοινωνικής αντίστασης
Χάρτινα φλαμίνγκο μεταφέρουν το αίτημα του αλβανικού λαού, με τις κινητοποιήσεις να λαμβάνουν προσοχή ως «Η επανάσταση των φλαμίνγκο». Πώς το σπάνιο και εντυπωσιακό πτηνό έγινε το σύμβολο κόντρα στην καταπάτηση του δημόσιου χώρου και της υπεράσπισης της φύσης και της ζωής;
«Το φλαμίνγκο έχει γίνει ένα ισχυρό σύμβολο τόσο της μοναδικής βιοποικιλότητας της Λιμνοθάλασσας όσο και της αντίστασης απέναντι σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που απειλεί προστατευόμενες φυσικές περιοχές. Το οικοσύστημα της Νάρτας φιλοξενεί περισσότερα από 200 είδη πτηνών, συμπεριλαμβανομένων απειλούμενων ειδών όπως τα φλαμίνγκο και οι αργυροπελεκάνοι (Dalmatian pelicans), γεγονός που το καθιστά έναν από τους σημαντικότερους οικολογικούς τόπους στην Αλβανία», εξηγεί η Αριέλα.
Όμως, για πολλούς διαδηλωτές, το ροζ πτηνό δεν αντιπροσωπεύει μόνο την άγρια ζωή που απειλείται από επενδυτικά έργα σαν αυτό του Κούσνερ. Πρεσβεύει επίσης «και τον ευρύτερο αγώνα για την υπεράσπιση των δημόσιων αγαθών, της φυσικής κληρονομιάς και του περιβάλλοντος απέναντι σε ιδιωτικά συμφέροντα».
Κάπως έτσι, το φλαμίνγκο «αναβαθμίστηκε» σε «σύμβολο περιβαλλοντικής προστασίας, κοινωνικής αντίστασης και της απαίτησης για ένα διαφορετικό όραμα ανάπτυξης» για να μας πει το εξής: Η Αλβανία δεν πωλείται.
Η φαντασία στην εξουσία: Η νεολαία δίνει τις μάχες της γενιάς της
Φλαμίνγκο, δημιουργικότητα, ποπ στοιχείο, μαχητικότητα και η φαντασία στην εξουσία. Αν και η νιότη δεν είναι αποκλειστικά ηλικιακό προνόμιο, δεν μπορούμε παρά να παρατηρήσουμε πως στην Αλβανία, τα ηνία του κινήματος κρατά η νέα γενιά, η οποία με πείσμα δίνει τις μάχες της και δείχνει τον δρόμο.
«Μια νέα Αλβανία» είναι ένα από τα συνθήματα που φωνάζουν άνθρωποι κάθε ηλικίας στις διαδηλώσεις και συνοψίζει «το όραμα για τη δημιουργία μιας κοινωνίας και μιας κυβέρνησης διαφορετικής από αυτή που έχουν σήμερα, όχι απλώς με μικρές αλλαγές στο υπάρχον σύστημα», περιγράφει η Αριέλα.
Όχι απλώς με μικρές αλλαγές στο υπάρχον σύστημα
«Η έντονη συμμετοχή της νεότερης γενιάς πηγάζει από μια βαθιά απογοήτευση που έχει συσσωρευτεί επί δεκαετίες. Οι νέοι Αλβανοί έχουν κουραστεί να ζουν με τη διαφθορά, τις οικονομικές ανισότητες, τις περιορισμένες ευκαιρίες εξέλιξης, το εκτοξευόμενο κόστος ζωής και την αίσθηση ότι η μετανάστευση είναι η μοναδική τους ευκαιρία για ένα καλύτερο μέλλον», προσθέτει, και -νομίζω- ταυτιζόμαστε.
«Το μήνυμά μας είναι πως η αλληλεγγύη είναι απαραίτητη»
Όταν μίλησα με την Αριέλα, σκεπτόμενη τι θα ρωτήσω, ένα πράγμα δεν μπορούσε να φύγει από το μυαλό μου: Πως με τους αγωνιζόμενους λαούς ανά τον κόσμο, τίποτα δεν έχουμε να χωρίσουμε. Οι μάχες μας είναι κοινές, το μέλλον μας είναι αβέβαιο και η καταπίεση μας πατάει στον λαιμό ακριβώς με τον ίδιο τρόπο.
Το αποτυπώνει, εξάλλου, και η ίδια η Αριέλα, στο μήνυμά της, στο οποίο λέει:
«Αυτό που μας ενώνει στα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο είναι ο αγώνας να προστατέψουμε τους δημόσιους χώρους, τη φύση και το κοινό μας μέλλον. Μέλλον που δεν θα ορίζεται από το κέρδος και το συμφέρον ντόπιων και διεθνών ολιγαρχών. Αν και διαφορετικές χώρες, αντιμετωπίζουμε κοινές προκλήσεις: Διαφθορά, βάθεμα των ανισοτήτων. Το μήνυμά μας είναι πως η αλληλεγγύη είναι απαραίτητη. Χρειαζόμαστε μια συλλογική δέσμευση για την οικοδόμηση ενός μέλλοντος βασισμένου στην κοινωνική δικαιοσύνη».
Αυτό είναι το παντοτινό νήμα των αγώνων μας. Ή, αλλιώς, όπως θα μας πει η ακτιβίστρια: «Καρδιές μαζί, μυαλά μαζί – Το μέλλον ανήκει σε όλ@».
Ακολουθήστε το rosa.gr
