Η Εκκλησία στην Ελλάδα έχει άποψη για τα πάντα. Για το τι θα κάνουν οι γυναίκες με το σώμα τους. Για το πώς πρέπει να ντύνονται. Για το ποιον θα αγαπήσουν οι άνθρωποι. Για το πώς πρέπει να μεγαλώνουν τα παιδιά. Για το τι είναι ηθικό και τι ανήθικο.
Η ίδια Εκκλησία που μιλά για «καλό» και «κακό» απαρτίζεται από ανθρώπους που, ας είμαστε ειλικρινείς, δεν είναι και οι πιο αγαθοί του κόσμου -για να σε προλάβω, όχι όλοι αλλά αρκετοί. Αρκετοί ώστε να καταλαβαίνουμε πού το πάει αυτό το άρθρο χωρίς να το έχουμε ονομάσει καν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πριν προλάβουμε να συνέλθουμε από τη μία καταγγελία, έρχεται η επόμενη. Άλλοτε αφορά γυναίκες. Άλλοτε άνδρες. Άλλοτε παιδιά. Διαφορετικά πρόσωπα, διαφορετικές συνθήκες, το ίδιο ανατριχιαστικό μοτίβο: ένας άνθρωπος με τεράστια εξουσία και άνθρωποι που τους έμαθαν να τον εμπιστεύονται χωρίς δεύτερη σκέψη.
Οι πρόσφατες καταγγελίες στο Κερατσίνι δεν είναι μόνο μια σοκαριστική είδηση. Είναι κι υπενθύμιση ότι όταν ένας θεσμός χτίζεται πάνω στην αυθεντία, την ιεραρχία και την απαίτηση για υπακοή, η κατάχρηση εξουσίας είναι ο κανόνας κι όχι η εξαίρεση.
Οι γυναίκες που μίλησαν για την κακοποίηση από πρώην αρχιμανδρίτη, όταν ήταν ανήλικες, έκαναν λόγο για πλύση εγκεφάλου. «Οι φίλες μας να είναι από τον ναό, μόνο. Γιατί μπορεί να κατρακυλήσουμε, έτσι μάς έλεγαν. Να μιλάμε μόνο με τα κορίτσια και τις κυρίες στον ναό, ούτε καν τα αγόρια». «Μας προέτρεπαν να μην μιλάμε στους γονείς μας για ό,τι συμβαίνει στον ναό, γιατί τους επηρεάζουμε αρνητικά, τους διώχνουμε από τον Θεό, από τον δρόμο του Θεού, γιατί τους σκανδαλίζουμε». «Αυτοί οι άγιοι άνθρωποι μάς έλεγαν ότι πρέπει να τους υπακούμε, ότι ο πνευματικός είναι στη θέση του Θεού».
Δεν είναι τυχαίο ότι πρόκειται για έναν θεσμό όπου η εξουσία παραμένει σχεδόν αποκλειστικά ανδρική. Έναν θεσμό που εδώ και δεκαετίες διδάσκει στις γυναίκες τη σεμνότητα, την υπομονή και την υπακοή, ενώ ταυτόχρονα απαιτεί από όλους σεβασμό στην ιεραρχία και στις αυθεντίες του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η Εκκλησία δεν αντιμετωπίζει τις γυναίκες ως ισότιμα μέλη της. Τις αντιμετωπίζει ως πιστές, μητέρες, συζύγους, κόρες. Ως ανθρώπους με συγκεκριμένο ρόλο και συγκεκριμένα όρια. Δεν είναι τυχαίο ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να αποκλείονται από τις θέσεις εξουσίας, ούτε ότι ο λόγος που ακούγεται από άμβωνος αφορά συχνά το πώς πρέπει να φέρονται, να ντύνονται, να ζουν και να αγαπούν.
Όταν, λοιπόν, ένας θεσμός οικοδομείται πάνω στην ιδέα ότι κάποιοι έχουν το δικαίωμα να καθοδηγούν και οι υπόλοιποι την υποχρέωση να ακολουθούν, η κατάχρηση εξουσίας δεν εμφανίζεται από το πουθενά, ούτε γίνεται «κατά λάθος». Είναι ένας κίνδυνος που υπάρχει πάντα όταν η υπακοή θεωρείται αρετή και η αμφισβήτηση αντιμετωπίζεται ως απειλή.
Και αυτό δεν αφορά μόνο τις γυναίκες. Αφορά κάθε άνθρωπο που βρίσκεται χαμηλότερα στην πυραμίδα της εξουσίας. Κάθε παιδί που έμαθε να μη φέρνει αντίρρηση. Κάθε πιστό που έμαθε να εμπιστεύεται τον πνευματικό του περισσότερο από το ένστικτό του. Κάθε άνθρωπο που πείστηκε ότι η αμφιβολία είναι αδυναμία και η υπακοή δρόμος προς τη σωτηρία.
Πόσα περιστατικά κακοποίησης από ορθόδοξους ιερείς γνωρίζουμε; Να αναφέρουμε αυτές που μας έρχονται κατευθείαν στο μυαλό. Στα Ιωάννινα, ιερέας κακοποιούσε κορίτσι επί επτά χρόνια. Στην Άρτα, ιερέας βίαζε παιδί από το 2007 ως το 2015. Ιερέας κακοποίησε πιστή που είχε πάει για εξομολόγηση. Στη Νέα Φιλαδέλφεια, ιερέας αυνανιζόταν έξω από σχολείο. Ιερέας σε νησί του Αργοσαρωνικού κακοποίησε ανήλικο και είχε συλληφθεί νωρίτερα για ασέλγεια σε 12χρονο. Στη Θεσσαλονίκη, ιερέας προσποιούνταν ότι πονάει και θώπευε ανήλικα αγόρια. Και μην το ανοίξουμε για την Καθολική Εκκλησία.
Τόσες υποθέσες που είναι αστείο να μιλάμε για κεραυνό εν αιθρία κάθε φορά που αποκαλύπτεται μία ακόμη.
Και όμως, εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε την Εκκλησία σαν έναν θεσμό που δικαιούται να διδάσκει ηθική χωρίς να ελέγχεται με την ίδια αυστηρότητα που απαιτεί από τους άλλους. Κι, ως κοινωνία, να θεωρούμε ότι το ράσο αποτελεί τεκμήριο αγνών προθέσεων -ότι αυτός που το φορά είναι ένας καλοκάγαθος γεράκος. Όμως το ράσο είναι μονάχα ένα κομμάτι ύφασμα. Κι εμείς δεν ξέρουμε τίποτα για τον άντρα που το φορά.
