Ένα εκατομμύριο τρόποι να πεθάνεις στην Ελλάδα

Το 2013, ο Σεθ Μακφάρλαν- ο δημιουργός του Family Guy- σκηνοθέτησε και πρωταγωνίστησε στην μαύρη κωμωδία «Ένα εκατομμύριο τρόποι να πεθάνεις στην άγρια Δύση». Ένας snowflake cowboy πρωταγωνιστεί σε μια ιστορία που διαδραματίζεται σε μια τυπική Αμερικανική πόλη το 1882. Στην διάρκεια της ταινίας επαναλαμβάνεται το μοτίβο πως εκείνη την εποχή, εαν ζούσες στην τότε Αμερικανική επικράτεια, μπορούσες να πεθάνεις με κάθε τρόπο, οποιαδήποτε στιγμή.

Από ανταλλαγή πυροβολισμών, από ληστές, από πονοκέφαλο, από μια καρέκλα που ήρθε στο κεφάλι σου σε κάποιο σαλούν, από κρυολόγημα, από τσίμπημα εντόμου, από χαλασμένο φαγητό, απο μολυσμένο νερό, από κάποιο μοσχάρι που σε ποδοπάτησε κλπ

Η δική μας άγρια Δύση

Ξαναβλέποντας πρόσφατα την ταινία, έπιασα τον εαυτό μου να σκέφτεται πως σήμερα η ζωή στην Ελλάδα θυμίζει λίγο άγρια Δυση. Αν με θεωρείτε υπερβολικό, κοιτάξτε λίγο γύρω σας.

Ας πάρουμε για παράδειγμα έναν άνθρωπο που ζεί στην Αθήνα. Στην Κυψέλη, λόγου χάρη. Ενήλικας με εισόδημα στον μέσο όρο του μισθωτού εργαζόμενου. Πληρώνει ενοίκιο τρείς φορές πάνω από το κανονικό γιατί η Κυψέλη είναι το… next best thing της πόλης. Έχει γεμίσει airbnb και πανάκριβα microbakeries.

Το υψηλό ενοίκιο δικαιολογείται με την προβολή στο μέλλον. Έρχεται και το μετρό, η περιοχή θα ανέβει κι άλλο. Έτσι δεν είναι;

Πάμε τώρα στα άλλα δεδομένα. Η έκθεση “Κατοικίες σε κλιματική κρίση: Η θερινή ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα”, που βασίζεται σε έρευνα πεδίου του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου (ΕΙΠΑΚ), κατέγραψε για πρώτη φορά τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης σε 29 κατοικίες από έξι διαφορετικές περιοχές της χώρας.

Σπίτια φούρνοι

Τι μας λέει η έρευνα; Ότι στις περισσότερες κατοικίες η μέση θερμοκρασία το καλοκαίρι κυμαίνεται  μεταξύ 28–31°C, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις φτάνουν τους 34–38°C. Σε παλαιότερα κτήρια χωρίς μόνωση, μάλιστα, αυτή η θερμοκρασία διατηρείται και την νύχτα. Την ίδια στιγμή, όλο και περισσότεροι πολίτες μειώνουν ή κόβουν την χρήση του κλιματιστικού εξαιτίας του υψηλού κόστους στους λογαριασμούς του ρεύματος.

Ο άνθρωπος μας λοιπόν, που νοίκιασε πριν από μερικά χρόνια στην Κυψέλη, τρώει τον μισθό του στο ενοίκιο και στους λογαριασμούς. Ανάβει aircondition μια- δυο ώρες τη μέρα, κι αυτό στους γερούς κάυσωνες. Παρακαλάει κάθε βράδυ στον Θεό που πιστεύει, μην σκάσει και στα μέρη μας καύσωνας σαν αυτούς που τσάκισαν την κεντρική και βόρεια Ευρώπη.

Όχι γιατί θα χαλάσει την φάση του. Αλλά γιατί μπορεί να σκάσει- κυριολεκτικά- μέσα στο μπετό που βράζει.

Σπίτια φούρνοι που πέφτουν στα κεφάλια μας

Για την ώρα, είναι τυχερός, έχουμε περάσει χαλαρό καλοκαίρι. Ένα βράδυ όμως- ο ανεμιστήρας αρκούσε για να μην ιδρώνει από την ζέστη- άκουσε έναν δυνατό θόρυβο. Ένα κρακ. Φοβήθηκε ότι ήταν σεισμός. Μαζί με τους άλλους ενοίκους βγήκαν από την πολυκατοικία όπως όπως. Είδαν στην κεντρική κολώνα μια ρωγμή. Μερικοί σοβάδες είχαν πέσει στο στενό πεζοδρόμιο.

Την επόμενη μέρα έμαθαν ότι και σε άλλες πολυκατοικίες, συνέβη το ίδιο, ακόμα και μέσα σε διαμερίσματα. Είναι τα έργα για το μετρό, λέει. Με τους γείτονες που γνώρισε για πρώτη φορά από κοντά, είπαν σχεδόν ταυτόχρονα, ότι θα πέσουν τα σπίτια στα κεφάλια τους όπως έγινε στα Πετράλωνα. «Φαντάσου ε, να γίνει βράδυ. Ποιος θα πρωτοβγεί; Αν βγεί».

Κίνδυνος σε κάθε βήμα

Αν ο άνθρωπος μας είναι γυναίκα, κινδευνεί οποιαδήποτε στιγμή στον δρόμο. Ή και στο σπίτι της. Από τον «σύντροφο» της που ένιωσε να θίγεται ο αντρισμός του επειδή είδε μια καρδούλα στο τελευταίο ποστ στο ινσταγκραμ. Ή επειδή απλά είναι κακοποιητικός μαλάκας.

Αν ο άνθρωπος μας έχει σκούρα επιδερμίδα, αν δεν είναι ή ακόμα και αν δεν «μοιάζει έλληνας», αν είναι ΛΟΑΤΚΙ ή αν είναι αυτιστικός που πανικοβλήθηκε στον δρόμο επειδή τον κυνήγησαν αστυνομικοί, κινδυνεύει- κυριολεκτικά- κάθε ώρα. Αν φοράει την εμφάνιση της «λάθος» ομάδας, ίσως βρεθεί μαχαιρωμένος στα σκαλάκια του σπιτιού.

Κι αναρωτιέμαι… Είναι λογικό αυτό το 2026 σε μια Ευρωπαϊκή χώρα; Είναι κομπλέ η ζωή, η καθημερινότητα και η ρουτίνα μας να θυμίζει game επιβίωσης όπου κάθε βήμα ξεκλειδώνει και μια νέα πρόκληση, έναν νέο κίνδυνο; Ίσως τελικά, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να το αποδεχτούμε αυτό ως κανονικότητα. Να πιστέψουμε ότι είμαστε μόν@ μας. Ότι δεν μας αξίζει να ζήσουμε αλλιώς.