Είναι χαλαρή μέρα στο γραφείο, κάνεις σουσού με συναδέλφους και κάπως, κάποιος αναφέρει ότι δεν πληρώνεται καλά. Και λέτε μεταξύ σοβαρού και αστείου ότι κανείς δεν πληρώνεται καλά, και κάπως, κάποιος (άντρας) αναφέρει τον μισθό του. Και συνειδητοποιείς ότι πληρώνεται (πολύ) καλύτερα από σένα ενώ κάνετε την ίδια δουλειά.
Στη θεωρία, αυτό αλλάζει. Η ΕΕ θεσπίζει κανόνες ώστε οι μισθοί να είναι λιγότερο «μυστικοί» και να εντοπίζονται ευκολότερα οι μισθολογικές διακρίσεις, κυρίως μεταξύ γυναικών και ανδρών. Οι χώρες-μέλη έπρεπε να ενσωματώσουν την οδηγία στο εθνικό τους δίκαιο έως τις 7 Ιουνίου 2026 -δηλαδή κυριολεκτικά χθες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τι ισχύει στην Ελλάδα;
Επισήμως, πολλά. Ουσιαστικά, πολύ λιγότερα. Η ίση αμοιβή για ίση εργασία είναι ήδη κατοχυρωμένη. Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι εργαζόμενοι δεν έχουν κανέναν τρόπο να γνωρίζουν αν αυτή η αρχή εφαρμόζεται στην πράξη -άντε να αποδείξεις ότι ο άντρας συνάδελφος που κάνει την ίδια δουλειά, αμείβεται καλύτερα λόγω του φύλου του. Άντε να αποδείξεις κι ότι αρχίζουν να σε υποτιμούν (πολύ ευγενικά πάντα) όταν μένεις έγκυος. Άντε να αποδείξεις ότι θεωρείσαι λιγότερο διαθέσιμη, λιγότερο αφοσιωμένη, λιγότερο «ασφαλής επένδυση» για την εταιρεία. Αφού και την ημέρα της γυναίκας σου έφεραν λουλούδια, και την ημέρα της μητέρας κάνουν δώρα στις μητέρες -έχουν κάνει και ιβέντ με τις (δυο-τρεις) γυναίκες σε διευθυντικές θέσεις που σου είπαν ότι μπορείς κι εσύ (ναι, εσύ) να γίνεις το επόμενο girl boss.
Εσύ, girlboss, αμείβεσαι το ίδιο με το boss; Ή επειδή έχει το «girl» μπροστά, εσύ μένεις πίσω;
Girlboss, sheEO, boss lady, GRL PWR. Γύρω στο 2010, αυτές οι τάχα φεμινιστικές εκφράσεις έγιναν viral. Το μήνυμα ήταν απλό: αν είχες αρκετή αυτοπεποίθηση, αν ήσουν αρκετά ανθεκτική, αν δούλευες αρκετά σκληρά, θα πετύχαινες όπως οι άντρες. Αν δεν τα κατάφερνες, μάλλον δεν προσπάθησες αρκετά.
Μόνο που το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ η έλλειψη φιλοδοξίας των γυναικών. Το πρόβλημα ήταν ότι όσο girlboss κι αν ήσουν, ποτέ δεν θα ήσουν απλώς boss. Σ’ ένα δωμάτιο γεμάτο διευθυντές, θα ήσουν η γυναίκα διευθύντρια. Η γυναίκα CEO. Η γυναίκα δημοσιογράφος.
Και πολλές φορές, αυτό το «γυναίκα» αποτυπωνόταν και στον μισθό.
Οι μισθοί είναι ίσως το πιο σημαντικό πράγμα στη δουλειά μας και ταυτόχρονα το πιο απαγορευμένο θέμα συζήτησης. Μας έχουν μάθει ότι είναι αγένεια να ρωτάμε πόσα βγάζει ένας συνάδελφος. Ότι οι αμοιβές είναι προσωπική υπόθεση. Ότι το να μιλάς για χρήματα είναι κάπως χυδαίο
Η μυστικότητα γύρω από τους μισθούς δεν προστατεύει τ@ εργαζόμεν@. Προστατεύει τις ανισότητες.
Το μισθολογικό χάσμα συχνά παρουσιάζεται σαν ένας ψυχρός αριθμός. Ένα ποσοστό που εμφανίζεται σε μια έρευνα, γίνεται τίτλος για μία μέρα και μετά εξαφανίζεται από τη δημόσια συζήτηση. Άσε που είσαι και υπερβολική πολλές φορές -ο συνάδελφος που κάνει ακριβώς τα ίδια με εσένα, για ακριβώς τον ίδιο καιρό, μπορεί να είναι πατέρας, άρα στηρίζει την οικογένεια. Τι εννοείς ότι κι εσύ είσαι μητέρα; Άντρα δεν έχεις να πληρωθεί καλύτερα στη δική του δουλειά;
Τέλος πάντων.
Στην Ελάδα, το έμφυλο μισθολογικό χάσμα φτάνει το 13,4%. Αν αυτό μοιάζει με σκέτο αριθμό, να το μεταφράσουμε στην καθημερινότητα: είναι λιγότερα χρήματα στο τέλος του μήνα, μικρότερη οικονομική ανεξαρτησία, μικρότερη δυνατότητα αποταμίευσης, μικρότερες συντάξεις αργότερα. Είναι η οικονομική ανισότητα να συσσωρεύεται χρόνο με τον χρόνο. Και στον κλάδο της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (εκεί όπου ανήκουν και τα media) το χάσμα ξεπερνά το 25%.
Το πρόβλημα είναι ότι εξακολουθούμε να μιλάμε για το μισθολογικό χάσμα σαν να πρόκειται για ατομική αποτυχία των γυναικών. Εκείνες δεν διαπραγματεύτηκαν αρκετά καλά -ας έκαναν καλύτερο deal. Ούτε ζήτησαν αύξηση τη σωστή στιγμή. Ε, η πραγματικότητα διαφέρει.
Το χάσμα δεν παράγεται μόνο από έναν εργοδότη που αποφασίζει συνειδητά να πληρώνει λιγότερο τις γυναίκες, αλλά κι από μικρότερους μηχανισμούς. Από τη μητρότητα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως επαγγελματικό «ρίσκο». Από την απλήρωτη φροντίδα που πέφτει δυσανάλογα στις γυναίκες. Από τις προαγωγές που δεν έρχονται ποτέ. Από την ιδέα ότι ένας άντρας που ζητά περισσότερα είναι φιλόδοξος, ενώ μια γυναίκα που κάνει το ίδιο, είναι δύσκολη και μπίτσω. Κι αυτό «περνάει» και κανείς δεν ξεβολεύεται.
Γι’ αυτό η συζήτηση για τη μισθολογική διαφάνεια έχει σημασία. Όχι επειδή μια ευρωπαϊκή οδηγία θα εξαφανίσει ξαφνικά τον σεξισμό στην εργασία -δεν θα το κάνει, δεν έχουμε ψευδαισθήσεις. Ωστόσο, είναι πιο δύσκολο να αγνοήσεις μια ανισότητα όταν είναι μπροστά στα μάτια σου. Και θα δούμε αν, αντί να ρωτάνε εμάς γιατί δεν διεκδικούμε περισσότερα, αρχίσουν να ρωτούν εκείνους γιατί μας πληρώνουν λιγότερο.
