Με την έγκριση ενός νέου πρωτοκόλλου, η Ισπανία δίνει πλέον τη δυνατότητα σε τρανς μετανάστ@ να τροποποιούν το όνομα και το φύλο τους στα επίσημα έγγραφα που εκδίδει η Εθνική Αστυνομία. Η εξέλιξη αυτή επιλύει μια εκκρεμότητα που παρέμενε στάσιμη από το 2023, οπότε και ψηφίστηκε ο σχετικός «τρανς νόμος».
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Εσωτερικών, υπό την ηγεσία του Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, η νέα ρύθμιση καλύπτει μια σειρά εγγράφων, όπως η κάρτα ταυτότητας, τα πιστοποιητικά διαμονής, καθώς και τα έγγραφα που αφορούν αιτούντες διεθνή προστασία, άσυλο ή ιθαγένεια.
Μέχρι πρότινος, όταν ένα τρανς άτομο μετακόμιζε στην Ισπανία από μια χώρα όπου η νομική αλλαγή των στοιχείων του ήταν ανέφικτη, τα ισπανικά κρατικά έγγραφα εκδίδονταν με βάση τα στοιχεία της χώρας προέλευσης. Αυτή η πρακτική ανάγκαζε πολλ@ τρανς μετανάστ@ να χρησιμοποιούν καθημερινά το προηγούμενο όνομά τους, αντιμετωπίζοντας σοβαρά προβλήματα στις επαφές τους με τις δημόσιες υπηρεσίες, στην αγορά εργασίας, στην εύρεση στέγης και στις μετακινήσεις τους.
Ποιες είναι οι 2 προβλεπόμενες διαδικασίες;
Το νέο πλαίσιο διακρίνει δύο διαφορετικές περιπτώσεις:
1) Αδυναμία αλλαγής στη χώρα καταγωγής
Εάν το άτομο αποδεδειγμένα δεν μπορεί να διορθώσει τα στοιχεία του στην πατρίδα του (για νομικούς ή πρακτικούς λόγους), οι αστυνομικές αρχές θα ζητούν γνωμοδότηση από το υπουργείο Εξωτερικών. Μόλις επιβεβαιωθεί το κώλυμα, η διόρθωση θα πραγματοποιείται στο Κεντρικό Μητρώο Αλλοδαπών και θα εκδίδεται το νέο έγγραφο.
2) Υφιστάμενη αλλαγή στη χώρα καταγωγής
Εάν η διαδικασία έχει ήδη ολοκληρωθεί στην πατρίδα του ατόμου, το μόνο που απαιτείται είναι η επίδειξη του ισχύοντος διαβατηρίου ή ταξιδιωτικού εγγράφου που το πιστοποιεί, μαζί με το αντίστοιχο ισπανικό έγγραφο προς επικαιροποίηση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η FELGTBI+, η ισπανική ομοσπονδία ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεων, υπολογίζει ότι από το μέτρο πρόκειται να ωφεληθούν περίπου 65.000 τρανς μετανάστες. Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι το ζήτημα ξεπερνά τα όρια της γραφειοκρατίας· η αναντιστοιχία των εγγράφων με την πραγματική ταυτότητα ενός ανθρώπου προκαλούσε συνεχείς εξηγήσεις, έκθεση σε κίνδυνο, καχυποψία, υποτίμηση και εμπόδια σε κάθε έκφανση της καθημερινότητας.
Η Κάρλα Αντονέλι, γερουσιαστής, βουλευτής της Μαδρίτης και κορυφαία τρανς πολιτικός στην Ισπανία, έκανε λόγο για μια πράξη δικαιοσύνης που βάζει τέλος σε «εντελώς αχρείαστες ταπεινώσεις». Τόνισε, μάλιστα, ότι ένα έγγραφο που αποτυπώνει την πραγματική ταυτότητα του κατόχου είναι ζωτικής σημασίας για την αξιοπρέπειά του, επηρεάζοντας απλές πράξεις όπως η ενοικίαση ενός ακινήτου ή η έκδοση μιας κάρτας για τα μέσα μεταφοράς.
Αν και η συγκεκριμένη δυνατότητα είχε ήδη θεσπιστεί με τον νόμο 4/2023, η εφαρμογή της είχε παγώσει στην πράξη, καθώς το υπουργείο Εσωτερικών δεν είχε εκδώσει τις απαραίτητες εφαρμοστικές οδηγίες. Η ενεργοποίηση του πρωτοκόλλου αποτελεί αποτέλεσμα συντονισμένων πιέσεων από οργανώσεις (όπως οι Plataforma Trans και FELGTBI+), τον Συνήγορο του Πολίτη, καθώς και σχετικών δικαστικών αποφάσεων.
Με αυτή την κίνηση, η Ισπανία γεφυρώνει ένα νομικό κενό που είχε σοβαρές πρακτικές προεκτάσεις. Για χιλιάδες τρανς άτομα που έρχονται αντιμέτωπα με τη γραφειοκρατία και τις άδειες διαμονής, η αναγραφή του ορθού ονόματος στα έγγραφά τους δεν αποτελεί τυπικότητα, αλλά το θεμέλιο μιας καθημερινότητας όπου το κράτος παύει να τους εξαναγκάζει να επιστρέφουν σε μια ταυτότητα που δεν τους αντιπροσωπεύει.
