Η χώρα των pass ή η χώρα των λύσεων;

Τα τελευταία χρόνια η ελληνική κοινωνία έχει εξοικειωθεί με μια νέα πολιτική λέξη: το pass. Fuel Pass, Power Pass, Market Pass και κάθε είδους έκτακτη ενίσχυση που εμφανίζεται ως απάντηση σε μια ολοένα και δυσκολότερη καθημερινότητα. Κάθε φορά που ένα πρόβλημα οξύνεται, η λύση μοιάζει να είναι η ίδια. Ένα προσωρινό βοήθημα, μία επιδότηση, μία οικονομική ανάσα που υπόσχεται να ανακουφίσει τους πολίτες από τις συνέπειες μίας κρίσης.

Το ερώτημα όμως είναι απλό: Μπορεί μια χώρα να οικοδομήσει το μέλλον της πάνω στα pass; Υπάρχει κάποιο τέτοιο παράδειγμα σε παγκόσμια κλίμακα;

Έχουμε μία πρωτόγνωρη απόκλιση μεταξύ της οικονομίας των αριθμών και της βιωμένης εμπειρίας. Aν δούμε ψύχραιμα την πραγματικότητα, θα διαπιστώσουμε ότι τα pass δεν αντιμετωπίζουν τα προβλήματα, αλλά ανακυκλώνουν την ακρίβεια. Αντιμετωπίζουν μόνο ένα μικρό μέρος των συνεπειών τους, δε μειώνουν τις τιμές, δεν κάνουν τη στέγη πιο προσιτή, ούτε αλλάζουν το ενεργειακό μοντέλο της χώρας. Δεν αυξάνουν τους μισθούς, δε διορθώνουν τις ανισότητες. Με άλλα λόγια, τα pass είναι πολιτική διαχείρισης κι όχι πολιτική λύσης.

Ας αναρωτηθούμε για μια στιγμή τι σημαίνει να επιδοτείς διαρκώς το κόστος ζωής.

Σημαίνει ότι αποδέχεσαι πως το κόστος θα παραμένει υψηλό κι ότι θεωρείς φυσιολογικό να πληρώνει ο πολίτης ακριβό ρεύμα, ακριβά καύσιμα, ακριβά τρόφιμα και ακριβά ενοίκια και στη συνέχεια να προσπαθείς να καλύψεις μέρος της ζημιάς με δημόσιο χρήμα.

Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο που δεν οδηγεί πουθενά.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι μια χώρα που κυνηγά διαρκώς τα προβλήματα αφού αυτά εμφανιστούν, χρειάζεται να γίνει μία χώρα που τα προλαμβάνει και τα λύνει και σε αυτήν την κατεύθυνση έρχονται οι 5 εμβληματικές προτάσεις της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης.

Η ενεργειακή κρίση είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Για χρόνια η πολιτική συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από τις επιδοτήσεις των λογαριασμών, όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσα χρήματα θα δώσει το κράτος για να πληρώσει μέρος του λογαριασμού. Το ίδιο συμβαίνει και με τη στέγη. Αντί να συζητάμε αποκλειστικά για επιδόματα ενοικίου, οφείλουμε να συζητήσουμε για κοινωνική κατοικία, για δημόσια αξιοποίηση ακινήτων, για ρύθμιση της αγοράς και για πραγματικές δυνατότητες πρόσβασης των νέων σε αξιοπρεπή κατοικία.

Η ίδια λογική ισχύει και στην υγεία, στην παιδεία, στις μεταφορές. Μία κοινωνία δεν μπορεί να λειτουργεί με διαρκείς έκτακτες παρεμβάσεις, απαιτούνται μόνιμες δημόσιες πολιτικές που αντιμετωπίζουν τα αίτια.

Για πρώτη φορά μετά από καιρό, η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται από το «πόσο θα επιδοτήσουμε την κρίση στο πως θα μειώσουμε μόνιμα το κόστος ζωής». Αυτή τη συζήτηση άνοιξε ο Αλέξης Τσίπρας κι η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη.
Η πρόταση για ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα ηλεκτρικού ρεύματος σε σταθερή και προσιτή τιμή δεν είναι ένα ακόμη pass, αλλά μία παρέμβαση στη δομή του προβλήματος.

Η πρόταση για κοινωνική διαχείριση των κόκκινων στεγαστικών δανείων και αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας για στεγαστική πολιτική είναι προσπάθεια να δοθεί λύση στη στεγαστική κρίση. Η πρόταση για δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες δεν είναι μια επικοινωνιακή εξαγγελία, αλλά μία παρέμβαση που μειώνει άμεσα το καθημερινό κόστος ζωής.

Αντίστοιχα, η ενίσχυση των μισθών σε εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές γίνεται επένδυση στο κοινωνικό κράτος και στην ποιότητα ζωής όλων των πολιτών. Η συζήτηση για ένα δικαιότερο σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν αφορά μόνο την παιδεία, αλλά ένα συνολικό πλάνο για τις ευκαιρίες που δίνουμε στη νέα γενιά.

Κάποιοι θα σπεύσουν να χαρακτηρίσουν αυτές τις προτάσεις «παροχολογία». Είναι η εύκολη απάντηση κάθε φορά που αμφισβητείται το υπάρχον μοντέλο. Όμως υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά. Παροχολογία είναι να επιδοτείς επ’ αόριστον το πρόβλημα χωρίς να το λύνεις, μεταρρύθμιση είναι να αλλάζεις τους όρους που το δημιουργούν. Επομένως το δίλημμα είναι στασιμότητα ή πρόοδος, διαφθορά ή εντιμότητα με στόχο την αλλαγή πολιτικής για την πολιτική αλλαγή.

Η Ελλάδα χρειάζεται να αποφασίσει ποια χώρα θέλει να είναι τα επόμενα χρόνια. Μια χώρα που θα μοιράζει pass κάθε φορά που μια κρίση ξεσπά ή μια χώρα που θα επενδύει σε μόνιμες λύσεις; Δε ζητάμε σε καμία περίπτωση λευκή, αλλά μαζί να γράψουμε το επόμενο κεφάλαιο της χώρας με όρους συμπαράταξης σε συνεχή διαβούλευση με την κοινωνία. Η Ελλάδα της δικαιοσύνης έρχεται…